σκληρούς άντρες, τις μπάσες φωνές, τα φολκλόρ σταυρουδάκια και τα αυτοκόλλητα «μπαμπά μην τρέχεις». Τον Φεβρουάριο που μας πέρασε, στο ταξίδι μου από την Αγκόνα μέχρι τα σύνορα Ιταλίας-Αυστρίας οι ελληνικές πινακίδες στις νταλίκες, που στο παρελθόν μετρούσαμε για να περάσουν οι ατελείωτες ώρες οδήγησης, ήταν είδος προς εξαφάνιση. Κάτι είχε αλλάξει.
Την αρχή του νήματος την πιάνουμε στον Ασπρόπυργο, εκεί που πολλές εταιρείες μεταφορών, αλλά και μεμονωμένοι οδηγοί παρκάρουν τις νταλίκες τους. Η λεωφόρος ΝΑΤΟ και οι γύρω δρόμοι “μυρίζουν” εγκατάλειψη. Στην μάντρα της εταιρείας μεταφορών Champion συναντάμε τον ιδιοκτήτη της, Ηρακλή Μπράτσο, να μαστορεύει. Δουλειά δεν υπάρχει, όμως αυτός επιμένει να έρχεται καθημερινά. Από συνήθεια. Η ξενάγηση ξεκινά από τα παροπλισμένα τρέιλερ και καταλήγει στην σκουριασμένη αντλία πετρελαίου που κάποτε τροφοδοτούσε τις νταλίκες που ξεκινούσαν από εδώ το ταξίδι τους. “Πριν τέσσερα χρόνια εδώ υπήρχαν 12 φορτηγά, 27 τρέιλερ και 18 εργαζόμενοι”, μου λέει καθώς περπατάμε προς τα γραφεία της εταιρείας που στεγάζονται σε ένα πολυτελές λυόμενο. Γραμματεία, λογιστήριο, χώρος κυλικείου για τους οδηγούς και το γραφείο του διευθυντή, όλα φαίνονται στην θέση τους έτοιμα για δουλειά. Μόνο οι υπάλληλοι λείπουν.
Η εταιρεία του, παρότι πρότυπο για τα δεδομένα της κατακερματισμένης ελληνικής αγορά μεταφορών, όπου το 97% είναι μεμονωμένοι οδηγοί ιδιοκτήτες, δεν κατόρθωσε να επιβιώσει. Μας εξηγεί πως η αντιστροφή μέτρηση ξεκίνησε όταν ο μεγαλύτερος πελάτης του, η Ολυμπιακή Αεροπορία, έκλεισε. Την ίδια περίοδο η οικονομική κρίση στράγγιξε την αγορά από ρευστό. Οι πελάτες του αδυνατούσαν να πληρώσουν και εμφάνιζαν μεταχρονολογημένες, ακόμα και ακάλυπτες επιταγές, όταν ο ίδιος έπρεπε να πληρώνει έξοδα καυσίμων και εισιτήρια πλοίων τοις μετρητοίς. Η ζήτηση εισαγωγών στην Ελλάδα μειώθηκε και οι εγχώριες μεταφορές κατέρρευσαν. Το τελικό χτύπημα στην εταιρεία του Μπράτσου δόθηκε με το άνοιγμα του επαγγέλματος.
Καλοκαίρι του 2010 ολόκληρη η Ελλάδα είχε παραλύσει από τις απεργίες των ιδιοκτητών φορτηγών που αντιτασσόταν στο άνοιγμα του κλάδου. Μεταξύ τους βέβαια γνώριζαν πως μέρος από το δίκιο τους είχε χαθεί εδώ και καιρό, από τότε που έκαναν πως δεν άκουγαν τα καμπανάκια που χτυπούσε η ΕΕ για την απελευθέρωση της αγοράς εδώ και μια δεκαετία. Τώρα ήταν σειρά της Τρόικας, που μόλις είχε φτάσει φουριόζα στην Ελλάδα, να σταθεί “κουφή” στο αίτημα της πολιτικής ηγεσίας να γίνει σταδιακά η απελευθέρωση. Ο τότε Υπουργός Μεταφορών Δημήτρης Ρέππας υποχρεώθηκε να ανοίξει το επάγγελμα κυριολεκτικά εν μια νυκτί.
Ήταν από τα πρώτα “πειράματα” των μεταρρυθμίσεων και οι προσδοκίες ήταν υψηλές, ίσως και υπερφίαλες. Σύμφωνα με την μελέτη του ΙΟΒΕ η απελευθέρωση θα οδηγούσε σε αύξηση 2% του ΑΕΠ, τα κόμιστρα και ο γενικός δείκτης τιμών καταναλωτή θα μειώνονταν, ενώ στον κλάδο θα εμφανίζονταν νέες επιχειρήσεις που θα επένδυαν σε βελτιωμένα τεχνολογικά οχήματα και θα ενίσχυαν την απασχόληση. Όλα τα εμπόδια εισόδου θα καταργούνταν. Οι κάτοχοι αδειών εμπορευματικών μεταφορών στην Ελλάδα, γύρω στις 33.000 τον αριθμό, δεν θα μπορούσαν ούτε να πουλάνε τις αδειές τους μεγαλώνοντας την περιουσία τους (κοστολογούνταν από 80.000 € μέχρι και 300.000 € για ορισμένα πετρελαιοφόρα), ούτε να έχουν συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι των νεοεισερχομένων.
Τέσσερα χρόνια μετά η προσδοκία ότι η αγορά θα είχε γεμίσει με συνεργατικές εταιρείες από Έλληνες μεταφορείς ή ξένες μεταφορικές με ολοκαίνουργια οχήματα χαμηλών ρύπων και επιτέλους το κόστος μεταφοράς θα μειωνόταν μετακυλίοντας το κέρδος σε όλους εμάς τους καταναλωτές παρέμεινε άσκηση επί χάρτου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που μας δόθηκαν από τον Απόστολο Κενανίδη, Πρόεδρο του Οργανισμού της Ομοσπονδίας Φορτηγών Αυτοκινητιστών Ελλάδος (ΟΦΑΕ), μόνο 25 νέες άδειες εκδόθηκαν μέσα στην τετραετία (κι αυτές σε υπάρχουσες εταιρείες). Αντιθέτως, το 55% των φορτηγών έχουν παροπλιστεί και το υπόλοιπο 45% υπολειτουργεί. Οι πινακίδες που έχουν κατατεθεί είναι λίγες, γύρω στις 4.000, καθώς για να απαλλαγούν οι ιδιοκτήτες από τα οχήματά τους απαιτείται πρώτα η εξόφληση των χρεών σε ασφαλιστικά ταμεία και εφορία.
“Ο κλάδος κατέρρευσε”, επιβεβαιώνει ο Κενανίδης. “Η βίαιη αλλαγή στηρίχτηκε σε πλασματικά στοιχεία του ΙΟΒΕ με αποτέλεσμα σήμερα να βαλλόμαστε από έναν αθέμιτο ανταγωνισμό από Τούρκους μεταφορείς που επιδοτούνται από το κράτος του αδρά με έξοδα πετρελαίου και Βούλγαρους, Μολδαβούς και Σκοπιανούς οι οποίοι δεν υπόκεινται σε κανέναν έλεγχο στην χώρα μας για τις ποσότητες και τα προϊόντα που μεταφέρουν, παρά τις συνεχείς καταγγελίες μας. Ζητήθηκε από τους Έλληνες, χωρίς να ληφθεί καθόλου υπόψιν ο ακραίος κατακερματισμός της αγοράς και η έλλειψη κουλτούρας συνεργασίας, να κάνουν κάτι που στις χώρες της Ευρώπης πήρε μια δεκαετία”.
Για τον Μπράτσο δεν υπήρχε πλέον διέξοδος διαφυγής. "Εγκλωβίστηκα. Τα χρέη δεν με άφηναν ούτε να εκδώσω τα έγγραφα μεταφορών για να ταξιδέψουν τα φορτηγά, ούτε να καταθέσω τις πινακίδες, ούτε να πουλήσω τις άδειες για να πάρω ρευστό χρήμα που χρειαζόταν η εταιρεία για να λειτουργήσει. Στο τέλος του 2010 κάλεσα όλο το προσωπικό και τους απέλυσα. Δεν ήθελα να χρωστάω σε κανέναν υπάλληλο”, λέει με το σαγόνι του να τρέμει κι αρνούμενος να περιγράψει την μέρα που άλλαξε την ζωή του. Πάνω στο γραφείο του ένας πάκος από χαρτιά με απλήρωτες ασφαλιστικές εισφορές και οφειλές έχουν πνίξει και την τελευταία του ελπίδα. Διέξοδος δεν υπάρχει. Τουλάχιστον στην Ελλάδα.
Πρόσφατα αποφάσισε να ακολουθήσει τον δρόμο που έχουν πάρει χιλιάδες συνάδελφοί του. Τον δρόμο για την Βουλγαρία. “Στην αρχή φοβόμουνα μήπως με εξαπατήσουν, η σκέψη όμως ότι υπάρχουν 7.500 “βουλγάρικα” με Έλληνες ιδιοκτήτες με έκανε να το τολμήσω”, μας λέει ο ίδιος. Έκανε την έρευνα του, βρήκε τις εταιρείες που εκδίδουν άδειες για πινακίδες και με ένα μικρό κόστος κατόρθωσε να κάνει κι αυτός δυο φορτηγά του “βουλγάρικα”. Η διαδικασία είναι απλή (ακόμα και στο σπίτι αυθημερόν αποστέλλονται οι πινακίδες) και το κόστος ασφαλίστρων, φορολογίας και εργοδοτικών εισφορών το μισό σε σχέση με την Ελλάδα. Μας εξομολογείται πως σήμερα στα 66 του χρόνια και μετά από 20 χρόνια στο γραφείο, έπιασε και πάλι το τιμόνι της νταλίκας. “Δεν αισθάνομαι καλά με τα βουλγάρικα νούμερα. Οι ελληνικές πινακίδες ήταν καμάρι. Ήξερες ότι ο Έλληνας το πονάει το αυτοκίνητο του, είναι ιδιοκτήτης και δεν θα το αφήσει να πάθει ζημιά, θα είναι συνεπής και θα επιστρέψει γρήγορα στην οικογένεια του”. Ως ελάχιστο δείγμα διατήρησης της περηφάνιας του, ο Μπράτσος έχει κολλήσει μια ελληνική σημαία στο παράθυρο του οδηγού.
Κι αν δεν κατάφερε να εκσυγχρονιστεί “α λα ελληνικά” ο νοσταλγικός χαρακτήρας του Έλληνα νταλικιέρη όπως του υποσχέθηκαν τον Οκτώβριο του 2010, εμείς μάλλον θα πρέπει να “εκσυγχρονίσουμε” το δικό μας παιχνίδι στον δρόμο για την Ευρώπη, αναζητώντας βουλγάρικες πινακίδες με “κρυμμένες” ελληνικές σημαιούλες.
vice.com
.jpg)
.jpg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου