Το άγχος είναι σήμα, όχι εχθρός ....Πρακτικός οδηγός κατά του στρες

Η Μέση Ανατολή στις φλόγες. Εικόνες βίας, καταστροφών και ανθρώπινου πόνου. Η αίσθηση ανασφάλειας, οι φόβοι για πιθανή παγκόσμια κλιμάκωση,

 ενεργειακή και οικονομική κρίση ή και τρομοκρατικά χτυπήματα, μαζί με τα μικρότερα ή μεγαλύτερα ...προβλήματα της καθημερινότητας δημιουργούν ένα εκρηκτικό κοκτέιλ.

 Στον εγκέφαλό μας ενεργοποιείται το σύστημα «συναγερμού». Το άγχος εντείνεται, προκαλεί κατήφεια και εκνευρισμό. Συχνά σωματοποιείται κιόλας, δημιουργώντας ποικίλα προβλήματα υγείας. Κι όμως, δεν είμαστε όμηροί του. Φτάνει να κατανοήσουμε τους μηχανισμούς με τους οποίους μας κυριεύει.

Αυτό επιχειρεί η διακεκριμένη ψυχαναλύτρια – ψυχοθεραπεύτρια Χίλαρι Τζέικομπς Χέντελ στο βιβλίο της «Μήπως δεν είναι κατάθλιψη; Μια νέα προσέγγιση για το άγχος, τη θλίψη και τη θεραπεία μέσω των συναισθημάτων», που θα κυκλοφορήσει σε λίγες μέρες από τις εκδόσεις Μεταίχμιο σε μετάφραση της Χριστίνας Ρασιδάκη. 

Το άγχος δεν είναι εχθρός, ούτε ένδειξη αδυναμίας, ούτε κάτι που πρέπει να καταστείλουμε. Δεν είναι απλώς ζοφερές σκέψεις που μας κατακλύζουν, αλλά μια έντονη σωματική εμπειρία: σφίξιμο στο στήθος, κόμπος στο στομάχι, ταχυκαρδία, «φτερουγίσματα», ένταση στους ώμους, εξηγεί η Χέντελ. Είναι σήμα του νευρικού μας συστήματος ότι κάτι μέσα μας χρειάζεται προσοχή και όσο θα προσπαθούμε να το αγνοήσουμε ή να το κρύψουμε «κάτω από το χαλί», τόσο πιο έντονο και επίμονο
θα γίνεται· τόσο θα βαθαίνει.

Αμερικανίδα ψυχαναλύτρια - ψυχοθεραπεύτρια Χίλαρι Τζέικομπς Χέντελ στο υπό έκδοση βιβλίο της

Τα σύγχρονα δεδομένα της νευροεπιστήμης και της βιωματικής ψυχοθεραπείας, τα οποία επικαλείται στο βιβλίο της, δείχνουν ότι ο πιο αποτελεσματικός δρόμος για τη μείωση του άγχους είναι η συνειδητή σύνδεση με το σώμα, τις αισθήσεις και τα συναισθήματά μας.

 Εκεί έγκειται η πραγματική αλλαγή. Από τη στιγμή που θα εστιάσουμε συνειδητά σε όσα μας συμβαίνουν, το νευρικό σύστημα θα ηρεμήσει από μόνο του. Το άγχος θα αρχίσει να καταλαγιάζει, ακριβώς επειδή σταματάμε να του αντιστεκόμαστε κι ένα μήνυμα ασφάλειας στέλνεται με αυτόν τον τρόπο στον εγκέφαλο: «Δεν κινδυνεύω τώρα».

Η Αμερικανίδα ειδικός της ψυχικής υγείας δεν μένει στη θεωρία. Προτείνει και συγκεκριμένες ασκήσεις κατά του άγχουςΑναπνεύστε βαθιά από την κοιλιά: Η εκμάθηση και η σωστή εφαρμογή των τεχνικών αναπνοής είναι ευεργετικές για την υγεία μας, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα. Η αναπνοή από την κοιλιά βοηθά το νευρικό σύστημα να χαλαρώσει, μειώνει το στρες και την ένταση, ρίχνει την πίεση και ηρεμεί τον νου.

 Επίσης, η εξάσκηση στην κοιλιακή αναπνοή μαλακώνει και τονώνει τα εσωτερικά όργανα, ιδιαιτέρως το πεπτικό σύστημα.

Γειωθείτε: Ορθιοι ή καθιστοί, πατήστε καλά στο πάτωμα. Νιώστε το κάτω από τα πέλματά σας. Μείνετε σε αυτή τη στάση για τουλάχιστον ένα λεπτό. Αυτή η απλή τεχνική μπορεί να μειώσει αισθητά την ένταση, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με αργή αναπνοή. Το άγχος ναι μεν δεν εξαφανίζεται ως διά μαγείας, αλλά γίνεται πιο διαχειρίσιμο.

Χαμηλώστε ρυθμούς: Μείνετε σε ακινησία. Ακούστε τους ήχους γύρω σας. Παρατηρήστε τα χρώματα και τις υφές. Κάντε όλα αυτά ένα ένα, όχι όλα μαζί. Φανταστείτε ένα γαλήνιο μέρος, όπως μια παραλία: τον ζεστό ήλιο στο δέρμα σας, τον ήχο των κυμάτων, τη δροσερή άμμο στα πόδια σας. Μην υποτιμάτε τη φαντασία θεωρώντας την παιδικό παιχνίδι· στην πραγματικότητα είναι θεραπευτικό εργαλείο.

Εστιάστε στις αισθήσεις του άγχους:

 Συντονιστείτε στις σωματικές αισθήσεις του, όπως η ταχυκαρδία και οι «πεταλούδες» στο στομάχι, αναπνέοντας βαθιά, μέχρι να ηρεμήσουν σιγά σιγά.

Προσδιορίστε τα θεμελιώδη συναισθήματά σας: Σκεφτείτε τι πραγματικά κρύβεται πίσω από το άγχος σας. Η αναγνώριση των συναισθημάτων μας έχει ισχυρή ρυθμιστική επίδραση στον εγκέφαλο.

Συνδεθείτε: Επικοινωνήστε με ένα φιλικό πρόσωπο. Πείτε του ότι κάτι σας έχει αναστατώσει και θέλετε να το συζητήσετε. Η κουβέντα βοηθά.

Ασκηθείτε: Η σωματική άσκηση είναι ένας αξιόπιστος τρόπος μείωσης του άγχους. Δοκιμάστε και άλλες δραστηριότητες που μειώνουν το άγχος ή σας βοηθούν να συνδέεστε στο «εδώ και τώρα»: Μαγειρέψτε, ακούστε μουσική, κάντε διατάσεις ή γιόγκα, ασχοληθείτε με μια καλλιτεχνική δραστηριότητα, διαβάστε ένα καλό βιβλίο, παρακολουθήστε κάτι αστείο ή δραματικό στην τηλεόραση, κάντε ένα ζεστό μπάνιο, περπατήστε κ.ο.κ.

«Το άγχος σπάνια είναι το πρωτογενές συναίσθημα. Συχνά καλύπτει άλλα συναισθήματα που δεν αναγνωρίζονται και τότε γίνεται ο αγγελιοφόρος τους», επισημαίνει η Χίλαρι Τζέικομπς Χέντελ. «Προχωρώντας στη ζωή με μεγαλύτερη αυθεντικότητα και ζωντάνια, η ικανότητά σας να αντεπεξέρχεστε στις προκλήσεις θα μεγαλώνει. Ο πόνος, το άγχος και ο φόβος θα συνεχίσουν να υπάρχουν, ωστόσο δεν θα σας καταβάλλουν, ούτε θα σας τρομάζουν πια στον ίδιο βαθμό. 

Οι άνθρωποι δεν είμαστε ανήμποροι να αλλάξουμε, ούτε βρισκόμαστε στο έλεος του μυαλού μας. Φανταστείτε τον ωκεανό: τα κύματα μας τραβάνε κάτω και μας ανεβάζουν πάνω. Κάποιες φορές μπορεί να νιώθουμε ότι πνιγόμαστε. Αν όμως έχουμε προετοιμαστεί, αν ξέρουμε τι να κάνουμε όταν μας χτυπήσει το κύμα, έχοντας δυναμώσει και αποκτήσει μεγαλύτερη ισορροπία, μπορούμε να βγούμε ξανά στην επιφάνεια με περισσότερη αυτοπεποίθηση και με τη βεβαιότητα ότι θα επιβιώσουμε και στο επόμενο κύμα…»